David Bowie 1947 – 2016

Alt skal bli til stjernestøv

Av: Anders Kjetland

David-Bowie

Bowie død. Så absurd. Bowie den udødelege. Bowie som ingen fekk fatt på. Han som nesten ikkje vart eldre. Han som fann opp seg sjølv att, gong på gong. Og som igjen greidde å intensivere den musikalske nerven sin, heilt til det siste.

Men spol tilbake. Det er 1981. Vinyl er dyrt, det er opptakskassettar det går i for å dele musikk, og eg har fått ein kassett av ein klassekamerat. Oppdraget er å spele inn min vinyl av The Aller Værstes “Materialtretthet” på hans velbrukte tape.

12107715_10153028235042665_8701597735918400080_nEg er ikkje sikker på om han nokon gong fekk den kassetten tilbake. For det som låg der frå før, som skulle slettast, var David Bowies “Scary Monsters” frå 1980, ei grandios oppsummering av det 70-talet Bowie nettopp var ferdig med. Frå den desperate “It´s no game 1” (med krakilsk japansk backingvokal og ein manisk Robert Fripp på gitar) til den kjøleg avklarte “It´s no game part 2” som avsluttar plata. Då kjende eg ikkje til Space Oddity-referansane (“We know Major Tom´s a junkie”) eller det ekkoet den på same tid livsbejaande og desillusjonerte “Teenage Wildlife “ har med seg frå “Heroes” tre år tidlegare.

Eg hadde berre ein lånt opptakskassett som eg aldri leverte tilbake. Og som eg spelte igjen og igjen og igjen. Framleis er kanskje “Scary Monsters” den Bowie-plata eg elskar høgast.

ticker.879da202

Eg såg “Wir Kindern von Bahnhof Zoo” på kino, og eg, den forvilla bygdeguten, fekk lyst til bli heroinist på flekken og springe tøyleslaust gjennom Berlins togstasjonar og betongørkenar til lydsporet av “Heroes”.

Og mens eg venta på at Bowie skulle gje ut noko nytt, oppdaga eg dei gamle platene, først via ei best of-samling, så via kvar enkelt studioplate, handla inn etterkvart som eg fekk råd til dei. Kvar hadde sitt univers, og bak singlane låg det skattar og venta på kvar einaste av dei. Popbriljansen på “Hunky Dory”. Rock ‘n’ roll-eposa på “Ziggy Stardust”. Dei teatralske og overspent vakre pianoballadane på “Aladdin Sane”. Dystopiane på “Diamond Dogs”. Den sløyamerikanske funken på “Young Americans”. Det voldsomme spennet mellom industridisco og vare balladar på “Station to Station” og nervøsiteten, uroa, nyskapinga og lydlandskapa på Berlin-trilogien, “Low”, “Heroes” og “Lodger”.

12494666_10153169976202665_913977296877446494_nHeile tida Bowie i leik med identitetar, med sjangrar og med roller. Mann, kvinne, androgyn, romvesen, dandy og kjøter. Den musikalske kameleonen, som klisjeen om han er. Du hadde han aldri. Bowie var antitesen til rootsrock og artistar som snakka om kor viktig det er for dei å vere ekte og seg sjøl. Bowie var leik, flukt, rollebytte og rastløyse. “Det er den draumen me ber på, at noko vedunderleg skal skje”, skriv Olav H. Hauge. Slik var Bowie for ein tross alt rotfesta men leitande bygdegut. Draumen om noko anna.

Så endeleg skulle Bowie gje ut nytt materiale! “Let´s Dance” kom i 1983. Å, så hardt eg prøvde å like den plata. Å, så gjerne eg ville! Men borte var produsent Tony Visconti. Borte var Robert Fripps frenetiske gitar. Borte var uroa, omvegane, dissonansane og innovasjonane til Bowie. Igjen sto ein David Bowie med gul dress og eit langt større publikum enn før. Men eg greidde ikkje å slå følge.

Utover 80-tallet gjekk det jamnt nedover. Utover 90-talet var det lysglimt som musikken til “Buddha of Suburbia”, og respektable forsøk som “1. Outside” og “Earthling”, plater som var insisterande, men som ville meir enn dei gav.

Kvar gong kom førehandsomtalane om at Bowie er tilbake. Kvar gong var resultatet sånn passe og vart ståande i platehylla.

Til “The Next Day” kom i 2013, 33 år etter “Scary Monsters”. På utsida det legendariske coveret til “Heroes” frå 1977. På innsida biletet av den aldrande Bowie. Ein refleksjon over det ikoniske rockeidolet opp mot tida som ubønnhørleg går. Og så Bowies vokal og lydlandskap som igjen greip fatt i meg på ein måte eg ikkje hadde opplevd på mange år. “Listen” seier han autoritativt i tittelsporet, som eit ekko av det samme ordet i “Low”´sin “Breaking Glass”: “Baby I´ve been, breaking glass in your room again. Listen”.

bowie_blackstar_000

I dag går dei beste songane frå “The Next Day” i loop i hovudet mitt, saman med alle dei andre, “Sweet Thing”, “Time”, “Wild is the Wind”, “Heroes”, “Life on Mars”, “Teenage Wildlife”, og det fantastiske tittelsporet frå hans aller siste plate “Blackstar” – ein evig jukebox med songar som har prega og forma livet mitt, som er ein del av meg, og som gjer det så uendeleg vemodig at han er borte.

Eg har ein video frå i haust. Eg spelte “Ziggy Stardust” for den to år gamle sonen min, og plutseleg sto vi der begge to på golvet og headbanga til “Star”: “I could fall asleep at night as a rock ‘n’ roll star/I could fall in love all right as a rock ‘n’ roll star”.

Bowie lever vidare i oss, som draumar og stjernestøv.

anders kjetland

Anders Kjetland er tekstforfattar og kommunikasjonsarbeidar og bur i Bergen.

1 Kommentar

  1. Den mest treffende og beste oppsummeringen. Og ikke minst: Du har rett. Scary monsters – The Next day – Blackstar. Hans 3 siste STORE album.

Legg igjen en kommentar

Your email address will not be published.

*

© 2017 Ruzt.no

Theme by Anders NorenUp ↑